• philippe bailleur

De Link tussen LEAN en Living Systems


Sinds enige tijd ben ik me aan het verdiepen in "lean". Veel mensen fronsen - als ik daarover vertel - hun wenkbrauwen en begrijpen niet zo goed hoe dit past binnen mijn werk en visie op organisaties. Daarom kies ik er voor om hier af en toe iets over te schrijven. A fool with a tool is still a fool Meermaals leerde ik goede tools, methodes, instrumenten, praktijken, ... kennen. Dat gebeurt trouwens meestal als je de moeite doet om je echt te verdiepen in de roots van een bepaalde tool, methode of strekking. Dan kom je bij de onderliggende principes en begrijp je het doel of de intentie van de methode. Wat er helaas te vaak gebeurt is dat mensen bepaalde zaken op pikken zonder zich voldoende te verdiepen in de onderliggende principes en dan krijg je een flauw afkooksel of doodgewoon een verkeerde toepassing van een bepaalde methode. Wat dan volgt is dat de methode een negatieve bijklank krijgt en dat is vaak onterecht. Bepaalde methodes zijn ontstaan vanuit een bepaald soort denken, een bepaald bewustzijnsniveau. Het gebruiken van die methode, moet dus gebeuren vanuit dat denken zo niet raakt de methode uitgehold. Zo is lean her en der herleid tot "lean and mean". Het snijden in organisaties tot niet alleen alle "vet" (= waste) weg is maar er ook gesneden wordt in het vlees en de organen van organisaties waardoor een organisatie begint te lijden aan bloedarmoede, uithongering, verkramping, ... . Inderdaad als je lean toepast om te besparen, te snoeien, te rationaliseren, ... kortom de citroen nog wat verder uit te persen, dan maak je brokken. De vraag is of dat het oorspronkelijke doel is van lean? De natuur als inspiratiebron Als het gaat over slim design, dan ben ik geneigd te denken dat de natuur op dat vlak onze meerdere is. We zijn trouwens deel van dat slim design. Als je kijkt naar de principes onderliggend aan lean - en daar ga ik straks wat dieper op in - dan zal je merken dat die heel dicht komen bij hoe de natuur zich ontvouwt en ontwikkelt. Bij het bestuderen van organisaties, merk ik dat de organisaties die er het best in slagen om dit soort natuurlijke principes te implementeren zich dan ook heel vaak laten inspireren door de natuur. De vraag "hoe zou de natuur dit aan pakken?" wordt er zelfs letterlijk gesteld. Daarom noemen wij dit ook "levende systemen". Door het boek "Reïnventing Organizations" van Fréderic Laloux sijpelt in die zin het label "TEAL" de wereld binnen. Al enige tijd kom ik in teal organisaties lean principes tegen ... meer heb ik niet nodig om vervolgens in dat werkveld te duiken. Vandaar mijn interesse in lean. Enkele principes onderliggend aan lean Het diagram bovenaan deze blog, hoort bij deze paragraaf. Je zit een piramide waarbij de onderliggende lagen, de bovenliggende ondersteunen. Daarom begin ik van beneden naar boven: Waarde: het hoofddoel van lean is het creëren van waarde voor de klant of doelgroep. In the end is dat de bedoeling van een organisatie, tenzij een organisatie opgericht is om één bepaalde stakeholder te verrijken. Daar kan het inderdaad al fout lopen want daar zitten nl. de basis assumpties onderliggend aan de organisatie. Als je kijkt naar TEAL organisaties, dan zie je daar dat die beoogde waarde vervat zit in een Living Purpose (of missie). TEAL organisaties slagen er trouwens bijzonder goed in om die Living Purpose centraal te houden en net daardoor zijn ze zo inspirerend en vernieuwend. Waarde Stromen: eens het duidelijk is welk positief verschil of welke bijdrage je wil maken t.a.v. de klant of de doelgroep, is het de kunst om in kaart te brengen hoe je organisatie dat dan precies doet. Vaak is er sprake van een aaneenschakeling van stappen met bijhorende werkzaamheden (bestelling, verwerking, facturatie, levering, ...) die vaak doorheen verschillende afdelingen lopen. Plots komt er een punt dat die aaneenschakeling, die verbondenheid niet meer zichtbaar is tussen al die stappen. Op dat moment gaat elk departement voor zijn eigen winkel werken. Er ontstaan silo's. De organisatie (of organisatie onderdelen) is in dat geval meer met zichzelf bezig dan met de klant of doelgroep ... en stap voor stap wordt dat natuurlijk voelbaar. Die waarde stromen terug zichtbaar maken - doorheen de departementen - is in die zin een belangrijke volgende stap om op verder te bouwen. En soms zijn die waardestromen zo ondergesneeuwd dat het geen stromen meer zijn maar spaghetti's. Flow: eens er zicht is op de waarde stromen is het belangrijk om te gaan kijken hoe vlot die stromen. Over het algemeen zitten die kanalen op verschillende manieren verstopt, dicht geslibd, gescleroseerd, verkalkt, ... . Dit zorgt er voor dat er tonnen energie verloren gaan in de organisatie en dat is allemaal energie waar de klant of doelgroep geen enkele meerwaarde van voelt. En over het algemeen hebben de betrokken medewerkers daar zelf ook heel veel last van. "Opruimen die waarde stromen," en je zal merken dat de energie terug meer zal beginnen stromen ... en dat is inderdaad wat er nodig is om een levend systeem te krijgen. Pull: hoe meer die kanalen opgeruimd raken, hoe vlotter ze stromen en hoe betrouwbaarder die worden. Wat is de winst? Just in Time wordt meer mogelijk. Stocks, wachtrijen, overproductie, dubbel werk, veelvuldige kwaliteitscontroles ... worden minder en minder nodig want de energie van de organisatie kan optimaal gericht worden. Een systeem kan daardoor optimaal leveren of aanbieden wat de klant of doelgroep nodig heeft (zonder al te veel energieverlies) ... en op het moment waarop dat nodig is. Het succes van e-commerce zit o.a. daar. Bestellen en 's anderendaags geleverd. Het is geen luxe meer maar een verwachting die stap voor stap uit deint in alle hoeken van ons leven. Subtiel maar snel ... Living System: normaal staat bovenaan deze piramide "Excellentie" of "Continuous Improvement". Maar om in de logica van TEAL te blijven, zet ik hier Living System (Dynamics). Inderdaad, een levend systeem ontwikkelt zich gestaag verder (of iteratief) afgestemd op de verandering van de omringende context. Zo wordt een organisatie antifragiel - zoals N. Taleb dat heeft genoemd - i.p.v. fragiel (= breken bij de minste verandering) of robuust (= verandering proberen af te weren). En inderdaad door alle onderliggende lagen permanent op punt te houden, krijg je een heel adaptief, verandervaardig, wendbaar systeem dat mee evolueert ... en dat is wat veel organisaties na streven, toch? Dat is trouwens het leuke als je een organisatie die lean toepast gaat bezoeken. Telkens als je er langs gaat zie je dat er weer bepaalde zaken zijn aangepast of veranderd. De mensen binnen de organisatie - die je hebben rond geleid - lachen dan vaak in hun vuistje als ze zien dat bepaalde bedrijven doodgewoon bepaalde praktijken kopiëren. Je moet immers niet de praktijken kopiëren maar het proces dat er onder ligt. Ik val in herhaling: "A fool with a tool is still a fool." -------------------- Wil je meer leren over Lean? Er zijn schitterende boeken, dat zal je niet verbazen. Google maar eens of mail me. Een bronnenlijst toevoegen, lukte me nu even niet. Verder wil ik de begeleiders van de Lean Consultancy Group bedanken voor de mooie inzichten die ik kreeg tijdens de Lean SummerCourse. Een aantal van die inzichten zijn nl. verwerkt in deze blog.

#Architectvanjeorganisatie #OrganisatieCoaching

[email protected]

Living Systems Coaching BVBA

BE 0819.355.535

Privacy Policy

  • Black LinkedIn Icon
  • Black Facebook Icon
  • Black Twitter Icon
  • Black YouTube Icon
Logo progression designers.png